ಲೇಖಕರು: ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಪೂಜೇರ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವರ ನಡುವಿನ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಗಳು:
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವರು ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಜಾ (ದೇವರು) ಸ್ಥಾಪನೆ, ಅಲಾಯಿ ಕುಣಿತ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ.
- ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಲ್ಲದ ಊರುಗಳಲ್ಲೂ ಆಚರಣೆ: ಬೆಳಗಾವಿಯ ಬೈನಕವಾಡಿ, ಕೊಪ್ಪಳದ ಮುರ್ಲಾಪುರ ಮುಂತಾದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಹಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳೇ ಮಸೀದಿ/ಅಶುರಖಾನಾಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪೀರು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
*ಹಿಂದೂ ಅರ್ಚಕರು: ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರೇ ಪಂಜಾಗಳಿಗೆ (ದೇವರು) ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೆರೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಮೌಲ್ವಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. - ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳುಅಲಾವಿ ಅಥವಾ ಅಳಾಯಿ ಕುಣಿತ: ಹಬ್ಬದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಗಳ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಕೆಂಡದ ಕುಂಡಗಳನ್ನು (ಅಲಾವಿ) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಯುವಕರು ಡೋಲುಗಳ ಭೀಕರ ಸದ್ದಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ.
*ರಿವಾಯತ್ ಮತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆಪದಗಳು: ಕರ್ಬಲಾ ಯುದ್ಧದ ಕರುಣಾಜನಕ ಕಥೆ ಹಾಗೂ ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ಅವರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕನ್ನಡದ ವಿಶೇಷ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು (ರಿವಾಯತ್ ಪದಗಳು) ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
*ಹುಲಿ ಕುಣಿತ (ಹುಲಿ ವೇಷ): ಅನೇಕ ಹಿಂದೂಗಳು ಹರಕೆ ಹೊತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮೈಗೆಲ್ಲಾ ಹುಲಿ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬರೆಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಹುಲಿ ಕುಣಿತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
*ಕೆಂಡ ಹಾಯುವುದು: ಹಬ್ಬದ ಒಂಬತ್ತನೇ ರಾತ್ರಿ (ಕಾತಲ್ ರಾತ್ರಿ – Katal Raat), ಭಕ್ತರು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಧಗಧಗಿಸುವ ಕೆಂಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ತಮ್ಮ ಹರಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸುತ್ತಾರೆ. - ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ ಚೋಂಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ದಿ: ಮೊಹರಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳಾದ ಚೋಂಗೆ, ಮಾಲ್ದಿ, ಮೊಸರನ್ನ ಮತ್ತು ಶರಬತ್ಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕರ್ಬಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದವರು ದಾಹದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಬೆಲ್ಲದ ನೀರು ಅಥವಾ ಶರಬತ್ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಬ್ಬದ ಇತಿಹಾಸ –
ಮೊಹರಂ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು. ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಂಗಳ 10ನೇ ದಿನವನ್ನು ‘ಅಶುರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತಿಹಾಸ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮುಖ್ಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ:
ತ್ಯಾಗದ ಸಂಕೇತ: ಪ್ರವಾದಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪರಿವಾರದವರು ಕರ್ಬಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶೋಕಾಚರಣೆ: ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮೊಹರಂ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ದುಃಖವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು
ಪ್ರಾರ್ಥನೆ: ಮುಸ್ಲಿಮರು ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಉಪವಾಸ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಗಳು
ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಗಳು: ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ದಾನ-ಧರ್ಮ: ಬಡವರಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದ ಕೆಲಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ..
